IMEI Uluslararası Mobil Cihaz Kimliği

IMEI, bir GSM veya UMTS cep telefonunu benzersiz bir şekilde tanımlayan 15 haneli özel bir seri numarasıdır. Dört bölümden oluşur ve üretici gibi bilgileri mobil operatöre sağlar. Genellikle cihazın üzerinde, pilin altında basılıdır. IMEI numarası, çalınan bir telefonu “yasaklamak” için kullanılabilir ve bu da hırsızın yeni bir SIM kartla telefonu kullanmasını zorlaştırır.

Uluslararası Mobil Cihaz Kimliği ( IMEI ) ^, 3GPP ve iDEN mobil telefonlarının yanı sıra bazı uydu telefonları için genellikle benzersiz  sayısal bir tanımlayıcıdır . Genellikle telefonun pil bölmesinin içinde basılı olarak bulunur, ancak çoğu telefonda MMI Ek Servis kodunu tuş takımında girerek veya akıllı telefon işletim sistemlerindeki ayarlar menüsünde diğer sistem bilgileriyle birlikte ekranda da görüntülenebilir . *#06#

GSM şebekeleri, geçerli cihazları tanımlamak için IMEI numarasını kullanır ve çalınan bir telefonun şebekeye erişimini engelleyebilir. Örneğin, bir cep telefonu çalınırsa, sahibi şebeke sağlayıcısından IMEI numarasını kullanarak telefonu kara listeye almasını isteyebilir. Bu, telefonu o şebekede ve bazen diğer şebekelerde kullanılamaz hale getirir; hırsız telefonun SIM kartını değiştirse bile.

SIM kart yuvası veya eSIM özelliği olmayan cihazlarda genellikle IMEI bulunmaz, ancak SIM’siz CDMA aktivasyon deneyimini taklit eden ve yalnızca 3GPP ülkelerinde dolaşım özelliği bulunmayan Samsung Galaxy Nexus ve S III gibi bazı erken Sprint LTE cihazları hariç. Bununla birlikte, IMEI yalnızca cihazı tanımlar ve aboneyle özel bir ilişkisi yoktur. Telefon, teorik olarak herhangi bir telefona aktarılabilecek bir SIM kartta saklanan Uluslararası mobil abone kimliği (IMSI) numarasını ileterek aboneyi tanımlar. Ancak, ağın bir abonenin mevcut, bireysel cihazını bilme yeteneği, birçok ağ ve güvenlik özelliğini mümkün kılar.

Çift SIM kart desteği bulunan telefonlarda normalde iki IMEI numarası bulunur; ancak Pixel 3 gibi (eSIM ve bir fiziksel SIM kartı bulunan) ve aynı anda yalnızca bir SIM kartın aktif olmasına izin veren cihazlar bu durumun istisnasıdır.

Birçok ülke, cep telefonu hırsızlıklarının etkisini azaltmada IMEI kullanımını kabul etmiştir. Örneğin, Birleşik Krallık’ta , Mobil Telefonlar (Yeniden Programlama) Yasası uyarınca, bir telefonun IMEI’sini değiştirmek veya bunu değiştirebilecek ekipmana sahip olmak, bazı durumlarda suç olarak kabul edilmektedir. Amerika Birleşik Devletleri’nde Senatör Chuck Schumer tarafından 2012 yılında IMEI değiştirme işlemini yasa dışı hale getirecek bir yasa tasarısı sunulmuştu , ancak yasa tasarısı yürürlüğe girmedi. 

IMEI engelleme, telefon hırsızlığıyla mücadele etmenin tek yolu değildir. Bunun yerine, mobil operatörlerin kayıp veya hırsızlık durumunda hizmetin derhal askıya alınması ve SIM kartların değiştirilmesi gibi önlemler alması teşvik edilmektedir.

Bir GSM terminali için resmi olarak tahsis edilmiş bir IMEI numarası aralığının varlığı, terminalin onaylandığı veya düzenleyici gerekliliklere uyduğu anlamına gelmez. Düzenleyici onay ile IMEI tahsisi arasındaki bağlantı, Nisan 2000’de Avrupa R&TTE Direktifi’nin yürürlüğe girmesiyle kaldırılmıştır. O tarihten bu yana, IMEI’ler, onay kanıtı sunma ihtiyacı olmaksızın, BABT (veya GSM Birliği adına hareket eden diğer birkaç bölgesel yöneticiden biri ) tarafından meşru GSM terminal üreticilerine tahsis edilmektedir.

Mobil cihazı çalınan veya kaybolan kişiler, servis sağlayıcılarından telefonu şebekelerinden bloke etmelerini isteyebilir ve operatör, özellikle yasa gerektiriyorsa, bunu yapabilir. Yerel operatör bir Cihaz Kimlik Kaydı (EIR) tutuyorsa, cihazın IMEI numarasını bu kayda ekler. İsteğe bağlı olarak, IMEI numarasını Merkezi Cihaz Kimlik Kaydı (CEIR) gibi paylaşılan kayıtlara da ekler; bu da cihazı CEIR kullanan diğer operatörlerle birlikte bloke eder. Bu bloke etme işlemi, cihazı CEIR kullanan herhangi bir operatörde kullanılamaz hale getirir; bu da mobil cihaz hırsızlığını, parçalar hariç, anlamsız kılar.

Kara listelemenin etkili olması için IMEI numarasının değiştirilmesinin zor olması gerekir. Ancak, bir telefonun IMEI numarası özel araçlarla kolayca değiştirilebilir. Ayrıca, IMEI, kimlik doğrulaması yapılmamış bir mobil tanımlayıcıdır (ev ve hizmet veren mobil ağlar tarafından rutin olarak kimlik doğrulaması yapılan IMSI’nin aksine). Sahte bir IMEI kullanmak, bazı el cihazlarını izleme veya el cihazlarını yasal olarak dinleme amacıyla hedefleme çabalarını engelleyebilir.

Avustralya, 2003 yılında tüm GSM ağlarında IMEI engellemesini uygulayan ilk ülke oldu. Avustralya’da Elektronik Bilgi Değişimi (EIE) Yönetim Düğümü, Avustralyalı müşteriler için engellenmiş bir IMEI arama hizmeti sunmaktadır.

Birleşik Krallık’ta, mobil şebekeler tarafından yürütülen gönθεllü bir anlaşma, herhangi bir operatörün bir telefonu kara listeye almasının CEIR’e ve ardından diğer tüm şebekelere iletilmesini sağlar. Bu, telefonun en geç 48 saat içinde aramalar için kullanılamaz hale gelmesini sağlar.

Avustralya’da 3G hücresel şebekesinin kapatılmasıyla birlikte, operatörler ( Telstra , Optus, Vodafone) tarafından Avustralya’da kullanım için onaylanmamış tüm 4G ve 5G cihazları IMEI ve/veya TAC bloke edildi. Kullanıcılar, uyumlu olduğunu kanıtlayabilseler bile, operatörlerden cihazlarının bloke listesinden çıkarılmasını talep edemezler. IMEI numaraları, yerel düzenlemelere bağlı olarak bazen kara listeden çıkarılabilir. Bu genellikle, kara listeye alma sırasında seçilen bir şifrenin belirtilmesini içerir.

Kolluk kuvvetleri ve istihbarat servisleri, bir cep telefonunu birkaç metre hassasiyetle bulabilen takip cihazları için IMEI numarasını girdi olarak kullanabilir. Suudi Arabistan hükümet kurumlarının, Suudi Arabistan’ın ataerkil toplumundan kaçan kadınları diğer ülkelerde bulmak ve gözaltına almak için cep telefonu ambalajlarından elde edilen IMEI numaralarını kullandığı bildirildi. Nokia 5110’un kalıntılarından elde edilen bir IMEI numarası, 2002 Bali bombalamalarının faillerini izlemek ve tespit etmek için kullanıldı.

Bazı ülkeler, IMEI numaraları için engelleme listeleri yerine izin verilenler listeleri kullanır; böylece herhangi bir cep telefonunun, uluslararası dolaşım ve kayıt için bir geçiş süresi gibi olası istisnalar dışında, ülkenin mobil ağlarına erişebilmesi için ülkede yasal olarak kayıtlı olması gerekir. Bunlar arasında Şili, Türkiye,  Azerbaycan, Kolombiya, Nepal ve Mısır yer almaktadır. Zorunlu IMEI kaydının bir biçimini benimsemiş diğer ülkeler arasında Hindistan, Pakistan, Endonezya, Kamboçya, Tayland, İran, Nijerya, Ekvador, Ukrayna, Lübnan bulunmaktadır.

T-Mobile ile birleşmelerinden önce, Amerika Birleşik Devletleri’ndeki Sprint , ABD’de bunu zorunlu kılan bir yasa olmamasına rağmen, bir kullanıcının LTE özellikli bir cihazı kullanabilmesi için IMEI ve SIM kartını kaydetmesi gereken bir izin listesi kullanıyordu. Bir kullanıcı cihazını değiştirdiğinde, yeni IMEI ve SIM kartını kaydetmek zorundaydı. Bu durum, yalnızca 3G için izin listeleri kullanan (ki bu CDMA için bir gereklilikti) Verizon gibi diğer CDMA operatörlerinde geçerli değildir ve T-Mobile bir izin listesi değil, eski Sprint müşterileri ve mevcut T-Mobile ağıyla uyumlu seçili Sprint tarafından satılan cihazlar da dahil olmak üzere bir engelleme listesi kullanmaktadır.

AT&T ve Telus de VoLTE erişimi için bir izin listesi kullanıyor, ancak müşterilerden IMEI kaydı talep etmiyor. Bunun yerine, telefon üreticilerinin cihazlarını AT&T veya Telus’un veritabanlarına kaydetmeleri gerekiyor ve müşteriler SIM kartlarını veya eSIM’lerini izin verilen herhangi bir cihaza serbestçe takabiliyor. Bu durum, ithal telefonların ve eski OnePlus modelleri veya CDMA desteği olan bazı LTE cihazları ( Verizon veya Sprint’te satılan modeller dahil ) gibi bazı ithal olmayan telefonların, AT&T ve Telus için LTE/5G bantlarına sahip olsalar ve rakiplerde veya VoLTE dolaşımı yoluyla VoLTE’yi destekleseler bile sesli aramalar için çalışmaması sorununu doğuruyor.

Şebeke operatörleri tarafından tutulan düzenleyici engelleme listeleri ve izin listelerinin yanı sıra, tüketiciler kamuya açık IMEI sorgulama hizmetlerini kullanarak kendi cihazlarının durumunu doğrulayabilirler. Kullanıcılar, bu araçlara 15 haneli IMEI numarasını (*#06# koduyla elde edilen) girerek, cihazın garanti süresi, orijinal operatörü, SIM kilidi durumu ve kayıp veya çalıntı olarak bildirilip bildirilmediği hakkında bilgi edinebilirler. Bu hizmetlerin çoğu, cihaz modelini tanımlamak ve hırsızlık veya ödenmemiş faturalar nedeniyle kara listeye alınma gibi ayrıntıları sağlamak için Tip Tahsis Kodunu (IMEI’nin ilk sekiz hanesi) çözer. Bu araçlar, tüketicilerin kara listeye alınmış cihazları satın almaktan kaçınmalarına ve bir telefonu yeniden satmadan önce kayıp veya çalıntı olarak bildirilmediğini doğrulamalarına yardımcı olur.